Własność przynależy gruntowi - to jedna z podstawowych zasad prawa cywilnego. Dom zbudowany na gruncie małżonka będzie zatem należał wyłącznie do niego, i to bez względu na to, za czyje pieniądze został wzniesiony. O przyszłości domu - np. o jego sprzedaży - zgodnie z prawem będzie więc mógł decydować tylko właściciel gruntu, na którym dom stoi, i to on będzie występował jako strona umowy kupna-sprzedaży. A jeśli - czego nikomu nie życzymy - małżeństwo się rozpadnie, małżonek, który finansował budowę, będzie mógł żądać wyłącznie zwrotu poniesionych przez siebie wydatków. Nie będzie miał natomiast prawa do nieruchomości.
By wspólnie decydować o domu
Mąż i żona, którzy wspólnie finansują budowę na działce należącej do jednego z nich, mogą uzyskać równe prawa do domu i uczynić go wspólną własnością. W tym celu małżonek, który jest właścicielem gruntu, może:
- odsprzedać drugiemu udział w nieruchomości - trzeba wówczas zawrzeć umowę kupna-sprzedaży,
- dokonać na rzecz małżonka darowizny udziału w nieruchomości, czyli zawrzeć umowę darowizny,
- przenieść własność nieruchomości (lub udział w niej) z majątku odrębnego do majątku wspólnego przez rozszerzenie wspólności ustawowej. W tym celu małżonkowie powinni zawrzeć umowę intercyzy. W ten sposób bowiem nie tylko można wyłączyć wspólność ustawową, lecz także ją rozszerzyć. Umowa intercyzy może być zawarta zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa.
Uwaga! Umowy kupna-sprzedaży, darowizny oraz intercyzy muszą być zawarte przed notariuszem, inaczej będą nieważne.
Która umowa bardziej się opłaca?
Koszty, jakie trzeba będzie ponieść w związku z zawarciem umowy, zależą od jej rodzaju. Porównajmy je na przykładzie.
PRZYKŁAD
Państwo Wiercińscy chcą, by należąca do pana Wiercińskiego działka z budowanym domem o łącznej wartości 100 tys. zł stała się ich wspólną własnością. Oto koszty poszczególnych umów.
Umowa kupna-sprzedaży udziału o wartości 50 tys. zł:
taksa notarialna (liczona od wartości udziału) 1000 zł + 22% VAT
podatek od czynności cywilnoprawnych (w wysokości 2%) - 1000 ZŁ,
opłata sądowa za wpisanie współwłaściciela do księgi wieczystej nieruchomości (ustalana na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych) - 720 ZŁ.
Łącznie: 2940 ZŁ.
Umowa darowizny udziału o wartości 50 tys. zł:
taksa notarialna (liczona od wartości udziału) 1000 zł + 22% VAT
1220 ZŁ,
podatek od spadków i darowizn (zależny od wartości udziału oraz stopnia pokrewieństwa z darczyńcą)
