Oszczędzać energię elektryczną warto - i to nie tylko dlatego, że w kieszeni zostaje nam więcej pieniędzy. Ograniczamy dzięki temu emisję dwutlenku węgla do atmosfery i spowalniamy zmiany klimatyczne. A ponieważ zrezygnować z oświetlenia nie można, pozostaje z rozwagą z niego korzystać. Najłatwiej zrobić to, zastępując tradycyjne żarówki bardziej oszczędnymi źródłami światła.
W Polsce świeci około 240 milionów tradycyjnych żarówek. To najbardziej energochłonne źródło światła. W 100-watowej żarówce tylko 5% energii przetworzonej jest w widzialne światło, pozostałe 95% traci się w postaci ciepła. Świetlówki kompaktowe, nazywane potocznie żarówkami energooszczędnymi, około 20-25% pobranej energii przetwarzają w światło. W porównaniu ze zwykłymi zużywają jej jednak około 80% mniej i świecą dłużej. W ciągu ostatnich 10-15 lat technologia oświetleniowa przeszła prawdziwą rewolucję, a proces ten wciąż trwa.
Niewielka wiedza na temat oszczędności, jakie niesie za sobą zmiana systemu oświetlenia, sprawia że w dalszym ciągu tradycyjne żarówki sprzedają się najlepiej. Dzieje się tak dlatego, że oświetlenie jest tematem poruszanym rzadko, a kosztów oświetlenia domu często nie bierze się pod uwagę w ogólnych kosztach jego eksploatacji. Do tego nowe technologie oświetleniowe nie są powszechnie znane i - mimo że oferta producentów jest duża - często nie potrafimy wybrać odpowiedniej żarówki.
Energooszczędne źródła światła
Tradycyjne żarówki dają światło ciepłe, nadające pomieszczeniom przytulności. Są tanie, ale w porównaniu z innymi źródłami światła zużywają najwięcej energii do wytworzenia tej samej ilości światła. Coraz częściej zastępuje się je innymi, bardziej energooszczędnymi. Oto one.
Świetlówki. Zużywają średnio pięć razy mniej energii niż tradycyjne żarówki i świecą od 6 do 15 razy dłużej. Warto stosować je w tych pomieszczeniach, w których światło jest zapalone przez dłuższy czas. Nie są polecane tam, gdzie włącza się je często i na krótko - na przykład w piwnicach.
W domach wykorzystuje się dwa rodzaje świetlówek:
- niezintegrowane - najczęściej mają kształt prostej rury albo wygięte są w kształt litery U lub koła; wymagają oprawy mającej układ stabilizujący zapłonowy;
- zintegrowane - kompaktowe (mają przeróżne kształty - zbliżone do klasycznych żarówek, przypominające koło, walec, bańkę lub literę U; dzięki temu, że układ stabilizujący zawiera się w świetlówce, można stosować je zamiennie z tradycyjnymi żarówkami; elementy składowe są ze sobą trwale połączone), cieszące się największym zainteresowaniem wśród użytkowników.
Żarówki halogenowe. Dają średnio dwa razy więcej światła niż tradycyjne tej samej mocy i świecą dwa-trzy razy dłużej. Żarówki halogenowe na napięcie sieciowe (230 V) można stosować w tych samych oprawach co żarówki tradycyjne, niskonapięciowe 6, 12, 24 V; wymagają transformatora, który obniża napięcie dopływającego do nich prądu.
Diody LED (diody elektroluminescencyjne). Są coraz wydajniejsze i mają coraz większą moc; można stosować je jako zamienniki tradycyjnych żarowych oraz halogenowych źródeł światła (12 i 230 V), ponieważ produkowane są już zamienniki LED dla popularnych gwintów i trzonków opraw oświetleniowych. Żarówki diodowe w porównaniu ze zwykłymi świecą kilkanaście razy dłużej i dzięki nim można zaoszczędzić nawet 80% energii (tak jak przy świetlówkach kompaktowych). Możliwe, że w przeciągu najbliższych lat wyprą nie tylko żarówki, ale również świetlówki kompaktowe, dając jeszcze więcej możliwości podczas projektowania oświetlenia i nowych sposobów kreowania światłem przestrzeni mieszkalnej. Żarówki diodowe o mocy 7 W są odpowiednikiem klasycznych żarówek o mocy ok. 40 W.
Lampka z diodą LED to dobry sposób na oświetlenie pokoju dziecięcego, w którym często zostawia się ją włączoną przez całą noc. Ciekawym rozwiązaniem jest też połączenie świetlówki kompaktowej z zamontowanym w niej modułem LED. Dzięki temu lampka, która wieczorem może być wykorzystywana do tradycyjnego oświetlania pokoju, w nocy służy jako akcentowane oświetlenie w sypialni dziecka.
Wymiana żarówek
To najłatwiejszy sposób na zaoszczędzenie energii elektrycznej. Może to zrobić każdy i prawie zawsze, bowiem nie wszędzie da się zamontować świetlówki kompaktowe, najchętniej wybierane spośród energooszczędnych źródeł światła. Nie można tego robić w obwodach ze ściemniaczami. Do nich nadają się tylko specjalne świetlówki kompaktowe.
Ze względu na dużą powierzchnię świecącą świetlówki nie nadają się również do kryształowych żyrandoli. Żarówki w przezroczystej bańce wywołują w nich "skrzące" światło oraz refleksy świetlne, a zastosowanie świetlówek całkowicie pozbawia tego efektu. Możemy w nich jednak użyć żarówki halogenowe, dzięki którym będzie można cieszyć się efektownym oświetleniem, a przy tym zaoszczędzi się około 50% energii. Ich zaletą jest również to, że mogą pracować w obwodach ze ściemniaczami i czujnikami ruchu.
Świetlówki są wrażliwe na częstotliwość włączeń i wyłączeń (korzystając z tradycyjnych żarówek, nie musimy się tym martwić). Im częściej je załączamy, tym krótsza jest ich żywotność. Dlatego nie powinno się ich montować w takich pomieszczeniach jak toaleta lub spiżarnia. Tam najlepiej korzystać ze specjalnych świetlówek kompaktowych z "podgrzewaniem elektrod", które nie są tak wrażliwe na częste włączenia jak zwykła świetlówka. Zasadniczą ich wadą jest jednak to, że są to najdroższe świetlówki kompaktowe. Mimo to warto w nie zainwestować, bo ich trwałość wynosi do 15 tys. godzin. Dla porównania trwałość tradycyjnej żarówki wynosi ok. 1 tys. godzin.
Uwaga! W pierwszej kolejności należy wymienić te żarówki, które świecą najdłużej i są najczęściej używane. Wtedy oszczędność energii będzie większa.
Zamiana to nie wszystko
O jakości oświetlenia w domu i kosztach związanych z jego eksploatacją decydują nie tylko źródła światła. Wymiana żarówek nie wyczerpuje wszystkich działań prowadzących do uzyskania energooszczędnego oświetlenia. To, ile światła mamy w domu i ile za nie zapłacimy, zależy również od:
rodzaju oprawy, w którą wkręcona jest żarówka - zbyt ciemny i źle ustawiony abażur będzie pochłaniał dużo światła; żarówka wkręcona w oprawę bez odbłyśników odda go mniej niż w takiej z odbłyśnikami (np. w lampkach biurkowych);
Źródło: Ładny Dom
Fot. OSRAM
więcej zdjęć