Ze względów psychologicznych najbardziej korzystne nachylenie biegu schodów wynosi 24-30 stopni. Najmniejszym wysiłkiem pokonuje się schody o nachyleniu 24 stopni. Nieprzypadkowo więc we wszystkich teatrach świata, a zwłaszcza w rewiowych, tańczy się na schodach o stopniach wysokości 15 cm i szerokości 33 cm, które mają taki właśnie kąt (24°). Jednak im mniej pochyłe są schody, tym więcej zajmują miejsca. Dlatego w budynkach mieszkalnych najczęściej stosuje się biegi schodowe pod tym względem oszczędniejsze: ze stopniami wysokości 17 x 3 cm i szerokości 28 x 5 cm.
Geometria stopni
Stopnie powinno się pokonywać jednym krokiem i bez nadmiernego wysiłku, dlatego wymiary stopni - wysokość h i szerokość t - muszą wynikać z długości kroku, który wynosi od 60 do 64 cm. Do obliczeń przyjmuje się średnią długość kroku dorosłego człowieka, czyli 63 cm, i ustala wymiary stopni według wzoru: 2h + t = 63. Jak widać z tego wzoru, wysokość stopni powinna być związana z ich szerokością. Im schody są bardziej strome (a więc mają wyższe stopnie), tym mniejsza powinna być ich szerokość. Najwęższe stopnie ma oczywiście drabina. Choć każdy właściciel domu jednorodzinnego mógłby dostosować wymiary stopni wyłącznie do siebie - nie jest to celowe ani praktyczne. Nawet w prywatnym domu schody powinny być wygodne dla wszystkich, również dla odwiedzających dom dzieci i osób starszych. Za optymalne w budynkach mieszkalnych uważa się schody, w których wysokość stopni wynosi 17 cm, a szerokość 29 cm. W domach jednorodzinnych najczęściej wysokość kondygnacji wynosi 275 cm (przy wysokości pomieszczeń 251 cm i grubości stropu 24 cm). Owe 275 cm daje się podzielić między 16 stopni po 17,2 cm każdy. O tym, czy schody takie będą wygodne, decydują jeszcze inne względy, na przykład przestrzenne.
CO TO ZNACZY
Bieg - nachylona część schodów złożona z jednakowych stopni i biegnąca w jednym kierunku; szerokość biegu jest zarazem długością pojedynczego stopnia.
Szerokość użytkowa biegu - odległość mierzona między wewnętrznymi krawędziami poręczy lub między poręczą a wykończoną powierzchnią ściany.
Spocznik - międzypiętrowy lub piętrowy podest przedzielający biegi.
Dusza - prześwit między biegami (zwykle 12 cm) w schodach dwubiegowych powrotnych lub pusta przestrzeń w centrum innych schodów. Może być znacznie większa w schodach reprezentacyjnych, na przykład na planie elipsy (w schodach wachlarzowych) lub kwadratu (w schodach trzybiegowych).
Stopnie zabiegowe - stopnie zwężające się, klinowe; szerokość takich stopni w odległości 40 cm od balustrady powinna być równa szerokości stopni prostych, znajdujących się w dalszej części biegu.
Policzek - belka policzkowa, na której oparte są stopnie: wsuwane w policzek lub nasadzane górą.
Podstopnica - pionowa część stopnia, której dotykają czubki butów.
Podniebienie - spodnia, widoczna część biegu schodowego.
Czoło - boczna krawędź stopnia nasadzanego, w schodach drewnianych często wykańczana dodatkową listwą wyprofilowaną tak jak stopień.
Nosek - część stopnia wysunięta nad podstopnicą i zwiększająca w ten sposób jego płaszczyznę.
Rodzaje schodów
Schody w domu mają różne funkcje i zależnie od tego stawia się im nieco inne wymagania. Najostrzejsze dotyczą schodów głównych, które prowadzą do pomieszczeń mieszkalnych: muszą mieć stopnie nie wyższe niż 19 cm i umożliwiać opuszczenie budynku w razie zagrożenia (dlatego nazywa się je ewakuacyjnymi). Z tego względu schody główne w domach jednorodzinnych powinny mieć wytrzymałość ogniową minimum 30 minut (klasa odporności ogniowej R-30). Takich wymagań nie stawia się natomiast schodom dodatkowym - na przykład do piwnicy lub na poddasze. Schody mogą mieć różny kształt przestrzenny. Jednobiegowe to schody bez spoczników - mogą być proste, wachlarzowe lub kręte. Schody ze spocznikami bywają proste lub łamane: dwubiegowe albo trzybiegowe.
Schody jednobiegowe
P r o s t e. Zajmują w rzucie najmniej miejsca, ale zgodnie z przepisami w jednym biegu mogą mieć maksimum 17 stopni (Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Można je więc stosować tylko wtedy, gdy wysokość pomieszczeń nie przekracza 2,90 m (2,73 m, jeśli zamiast 19-centymetrowych przyjąć wygodniejsze stopnie po 18 cm i grubość stropu z podłogą - 33 cm). Minimalna szerokość użytkowa biegu, liczona między ścianą a poręczą, wynosi 80 cm (tyle potrzeba miejsca dla jednej osoby). Standardowa szerokość biegu schodowego to 100 cm, ale wygodny bieg umożliwiający wnoszenie dużych mebli powinien mieć 115 cm.
Z a b i e g o w e. Najszybciej dostaniemy się na piętro schodami jednobiegowymi, których stopnie wykonano jako klinowe, nazywane zabiegowymi: trójkątne lub trapezowe. Ale szybciej nie zawsze znaczy lepiej, bo schody zabiegowe nie są zbyt wygodne. Stopnie o zmiennej szerokości nie zapewniają stopie pewnego oparcia. Takie schody mają jednak inne zalety: zajmują mało miejsca i można je bez "łamania" i spoczników zwracać w pożądanym kierunku. Ich stopnie powinny mieć szerokość 25 cm w odległości nie większej niż 40 cm od poręczy balustrady wewnętrznej lub centralnie umieszczonego słupa konstrukcyjnego.
K r ę t e. Zajmują bardzo mało miejsca. Mogą być na planie koła lub kwadratu, z duszą lub z koncentrycznie umieszczonym słupem nośnym. Montowane na słupie tworzą stabilną konstrukcję. Jeśli średnica schodów przekracza 210 cm, a bieg ma szerokość co najmniej 80 cm, w domu jednorodzinnym schody takie mogą służyć jako główne (ewakuacyjne). Jeśli jednak ich średnica jest mniejsza lub bieg węższy niż 80 cm, mogą prowadzić tylko do pomieszczeń pomocniczych, takich jak piwnica lub poddasze - trzeba też pamiętać, że nie będą wygodne.
|
ŹRÓDŁO:
|  |
